شیمی درقرآن

خداوند می فرماید :او کسی است که دو دریا را در کنار هم قرار داد یکی گوارا و شیرین و دیگری شور و تلخ و در میان آنها برزخی قرارداد تا با هم مخلوط نشوند گویی هر یک از آنها به دیگر می گوید دور باش و نزدیک شدن تو بمن حرام است .

(مرج) بر وزن (فلج) به معنی مخلوط کردن و یا ارسال و رها نمودن است ودر اینجا به معنی در کنار هم قرار گرفتن آب شیرین و شور است

(عذب) به معنی گوارا و پاکیزه و خنک و (فرات) به معنی خوش طعم و خوش گواراست .  (ملح) به معنی شور و (اجاج) به معنی تلخ و گرم است .  بنابراین ملح و اجاج نقطه مقابل عذب و فرات است (برزخ) به معنی حجاب وحائل میان دو چیز است و جمله ( حجرا مهجورا) جمله ای است که در میان عرب به هنگامی که با کسی روبرو می شدند واز او وحشت داشتند برای گرفتن امان این جمله را می گفتند یعنی ما را معاف و در امان دارید و از ما دور باشید.

به هر حال این آیه یکی دیگر از مظاهر شگفت انگیز قدرت پروردگار را در جهان آفرینش ترسیم می کند که چگونه یک حجاب نامرئی و حائل ناپیدا در میان دریای شور و شیرین قرار می گیرد و اجازه نمی دهد آنها با هم آمیخته شوند.  البته امروز ما این را می دانیم که این حجاب نامرئی همان (تفاوت درجه غلظت آب شور و شیرین ) و به اصطلاح تفاوت وزن مخصوص آنهاست که سبب می شود تا مدت مدیدی باهم نمی آمیزند . تمام رودخانه های عظیم آب شیرین که به دریاها

 می ریزند در کنار ساحل ، دریایی از آب شیرین را تشکیل می دهند.

و آبهای شور را به عقب می رانند و تا مدت زیادی این وضع ادامه دارد و به خاطر تفاوت درجه غلظت آنها از آمیخته شدن با یکدیگر ابا دارند و هر یک به دیگری حجرا و مهجورا می گوید.

جالب اینکه بر اثر جزر و مد آب دریاها که در شبانه روز دو مرتبه بر اثر جاذبه ماه صورت می گیرد سطح آب دریا به مقدار زیادی بالا و پایین می رود این آبهای شیرین که  در ساحل دریایی را تشکیل داده اند در مصب همان رودخانه ها و نقاط اطراف آن در خشکی پیش می روند و انسانها از زمانهای قدیم ازاین موضوع استفاده کرده ونهرهای زیادی در این گونه مناطق دریا کنده اند و زمین های فراوانی را زیر کشت درختان برده اند که وسیله آبیاری آنها همین آب شیرین است .

هم اکنون در جنوب ایران شاید میلیونها نخل وجود دارد که تنها با همین وسیله آبیاری میشوند و در فاصله زیادی از ساحل قرار گرفته اند .

 جالب اینکه هنگامیکه انسان با هواپیما از این مناطق می گذرد منظره این دو آب که رنگهای متفاوتی دارند و با هم آمیخته نمی شوند به خوبی نمایان است را می تواند مشاهده کند.

وسعت،رنگ و دمای رودهای عظیم دریایی

اگر تعجب نکنید در سراسر اقیانوس های جهان رودهای عظیمی در حرکت است که یکی از نیرومند ترین آنها(گلف استریم) نام دارد این رود عظیم از سواحل آمریکای مرکزی حرکت می کند و سراسر اقیانوس اطلس را می پیماید.و به سواحل اروپای شمالی می رسد . این آبها که از مناطق نزدیک به خط استوا حرکت می کنند گرمهستند و حتی رنگ آنها گاه با رنگ آبهای مجاور متفاوت است و عجب اینکه عرض همین رود عظیم دریایی در حدود 150 کیلومتر و عمیق آنها چند صد متر می باشد، سرعت آن در بعضی از مناطق به قدری است که دریک روز 160کیلومتر راه را طی می کند، تفاوت درجه حرارت این آبها نسبت به آبهای مجاور در حدود 10 تا 15درجه است. لذا حاشیه غربی آن را دیوار سرد می نامند .

گلف استریم بادهای گرمی را بوجود می آورد و مقدار قابل توجهی از حرارت خود را به طرف کشورهای شمالی قاره اروپامی برد و هوای آن کشورها را بسیار مطبوع می کند و شاید اگر این جریان نبود زندگی در آن کشورها بسیار سخت و طاقت فرسا می بود .

باز تکرار می شود گلف استریم یکی از این رودهاست و در آبهای پنج قاره جهان نظیر این جریان دریایی فراوان است و عامل اصلی آن تفاوت حرارت منطقه استوایی زمین و مناطق قطبی است که این حرکت را در آب دریاها بوجود می آورد . عجب اینکه این رودهای عظیم دریای با آبهای اطراف خود کمتر آمیخته می شوند و هزاران کیلومتر راه را به همان صورت می پیمایند و مصداق مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لایبغیان را بوجود می آورند .

و از آن جالب تر اینکه در محل برخورد این آب های گرم با آبهای سرد مجاور پدیده ای رخ می دهد که برای انسان بسیار پر سود است زیرا در محل تقاطع این آبهای گرم و سرد یک نوع حرکت بی حسی یا مرگ دسته جمعی برای حیوانات ذره بینی که در میان آب معلق هستند بوجود می آید و از این راه ماده غذایی فراوانی و بی حساب جمع می شود که سبب جلب دسته های بزرگ ماهیان می گردد و بدین ترتیب حایشه این منطقه یکی از بزرگترین مناطق صید ماهی در کره زمین است .

دریاها ودیگر ارزشهای آن:

در ادامه شرح نعمت های دریا پروردگار بار دیگر سخن از دریاها به میان می آورد، اما نه همه دریاها بلکه با کیفیت خاصی در پاره ای از دریاها که هم پدیده ای است عجیب و نشانه ای از قدرت بی پیان حق و هم وسیله ای است برای پدید آمدن بعضی از متاع های مورد استفاده انسان از جمله:

مسئله کشتی ها: که در حقیقت بزرگترین و مهمترین وسیله حمل و نقل بشر در گذشته و حال بوده در قرآن به آن اشاره شده است: (برای خدا است کشتی های ساخته شده ای که در دل دریا به حرکت در می آیند که همچون کوهی هستند )

«و له الجوار المنشات فی البحر کالاعلام »

لذا در جای دیگر قرآن تعبیربه (تسخیر) شده است «و سخر لکم الفلک لتجری فی البحر بامره:»

خداوند کشتی را مسخر فرمان شما کرد که به فرمانش در دریا به حرکت درآید.

نتیجه خواص ویژه آب و وزن مخصوص اجسامی که کشتی از آن ساخته شده و خاصیت بادها (در کشتی های بادبانی ) و نیروی بخار (در کشتی های موتوری) و انرژی اتمی (در کشتی هایی که با نیروی اتم کار می کند ) می باشد و همه اینها قوا و نیروهایی است که خداوند مسخر انسان ساخته و هریک از آنها و نیز مجموعه آنها آیتی از آیات الهی است .

عجائب دریا

«فی البحار عجائبک» در دریاها شگفتی های پدیدارند

هر چند تمام موجودات جهان آفرینش شگفت انگیز و اعجاب آمیز و نشانه قدرت و حکمت پروردگار و پدیدآورنده خویشند ولی شکی نیست که برخی از پدیده به جهت تدبیرهای فوق العاده ای که در آن به کار رفته بیشتر جالب توجه است و از طرف دیگر موجوداتی که بشر در طی قرونی که بر او گذشته کمتر به آن آشنا بوده یا به طور کلی آنها را نمی شناخته و وقتی که پس از کشف نظم آن را مشاهده می کند بر حیرتش می افزاید . از همه اینها گذشته دریا دیار عجائب است کوچکترین گیاهان ذره بینی و بلند ترین درختان عالم در دریاها می رویند همچنین کوچکترین حیوانات و عظیم ترین حیوانات غول در دریاها زندگی می کنند! زندگی در اعماق دریاها درآنجا که نه نوری وجود دارد و نه غذایی به قدری شگفت انگیز است که انسان از مطالعه آن سیر نمی شود و عجب اینکه حیوانات آنجا از خودشان نور پخش می کنند که منشا نور در عمق دریا موجودات لونساس هستند و مواد غذایی آنها در سطح آب ساخته می شود و ته نشین می کند و اندام آنها چنان محکم و مقاوم و توام با فشار داخلی ساخته شده که در مقابل آن فشار عظیم آب که اگر انسان به حال مادی در آنجا قرار گیرد استخوانهایش تبدیل به آرد می شود، مقاومت می کند

انت الذی فی السماء عظمتک و فی الارض قدرتک و فی البحار عجائبک

تویی آن خدایی که در آسمان عظمت و شکوهت جلوه دارد و در زمین توانایی است و دریا کانون عجائب و شگفتی های توست

دریا مهم ترین تولید کننده نیرو :

از مدت ها پیش انسان برای به کار بردن انرژی جزر و مدی تلاش می کرد در انگلستان و در ساحل شمالی فرانسه آسیاب ها و کارخانه های اره کشی که با انرژی جزر و مد کار میکردند از قرون وسطی ساخته شده بودند آنها دارای طرح ساده ای بودند . مخزن آبی در ساحل درست می کردند و بوسیله سدی آن را از دریا جدا می نمودند در موقع مد این استخر پر از آب می شد و زمانی که به حداکثر ارتفاع خود می رسد راه ورودی سد را می بستند و بوسیله کانال آن را از مخزن به طرف چرخ های آسیاب معمولی روانه می کردند.

 ظرفیت نیروی آبی تمام رودخانه های سیاره ماه برابر با 3750 میلیون کیلووات ساعت است و انرژی جزر و مد در اقیانوس برابر با 1000 میلیون کیلووات ساعت برآورده شده است، اگر ما موفق شویم که حداقل یک سوم انرژی را به کار ببریم کمکی بزرگی به منابع نیروی جهان خواهد بود .

 یک روایت جالب ازامام صادق(ع) پیشوای ششم ما، می فرماید:

«اگر می خواهی به وسعت حکمت آفریدگار و کوتاهی دانش آفریده ها پی ببری، نگاه کن به آنچه در دریاها وجود دارد، از انواع ماهی ها و صدف ها و موجودات دریایی بی شماری که بشر با وسایل جدید کم کم به منافع آن آگاه می شود.

در نتیجه :

یکی از شگفتی های قرآن علم شیمی در رابطه با هوا کره وآبکره میباشد، که دارای اسرار و رازها یی است که یکی پس از دیگری کشف می گردد و قدرت و حکمت خالق خود را بیش از پیش متجلی می سازد.  و امید است آیات پربرکت قرآن بر جسم و جان ما تاثیر گذارد و ما با آیات هدایت کننده اش به هدایت واقعی برسیم و بیماران جسمی و روحی از داروی این داروخانه غنی و شفا بخش الهی شفای دردهای خود را بگیرند و پویندگان راه حق و حقیقت به اندازه مهم و عقلشان از آن بهره ببرند .

منابع :

1-قرآن کریم

2- مکارم شیرازی و همکاران /تفسیر نمونه ، جلد 9،11، 15، 18 20،23، 23 ، انتشارات مدرسه امام علی(ع)/1376

3-منصوری /ذبیح الله/ مغزمتفکر جهان شیعه/ مرکز مطالعات استرامبورک/1379

4-گلشنی/مهدی/قرآن و علوم طبیعت/انتشارات امیرکبیر/تهران/1364

5-بی آزارشیرازی/ تفسیر کاشف/دفتر نشر فرهنگ اسلامی /تهران/1362

6- دکتر رضایی اصفهانی/محمدعلی/پژوهشی دراعجاز علمی قرآن/ انتشارات کتاب مبین /قم/ 1380.

7-فیض آبادی /حمیده/وحسین پناهی/شیمی درقرآن /انتشارات فیض دانش/تهران/1386

8- دشتی/محمد/نهج البلاغه امام علی(ع) /موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین(ع)/قم/1383